پرده‌دار أو ، المنصور بن أبي عامر افتاد كه براي دلخوشى عوام اندلس ، درهاى كتابخانه‌هاى خلافتي وگنجينهء الحكم را به روى عالمان ديني گشود ؛ تا هر كتابي را كه در مذهبهاى اندلسى خواندنش مباح شمرده نمىشد ، جدا كردند وبدين ترتيب ايشان كتابهاى أدبيات وفقه وحديث و . . . را برگزيدند وبقيهء كتب را كه به علوم باستانى ، همچون : فلسفه ، نجوم ، رياضى ، منطق ، هيأت و . . . مربوط مىشدند ، همه را يا سوزانيدند ويا در چاههاى كاخ خلافتي انداخته ، بر روى آنها خاك وسنگ ريختند ويا به هر طريق ممكن ديگر ، همه را نابود كردند واين فاجعه خود ، نقطهء شروع سقوط تمدّن وفرهنگ اسلامى در اسپانيا به شمار مىرود . قاضى صاعد از آن پس ، سقوط دولت أموي را مطرح مىكند واظهار مىدارد كه بعد از آن دولت عامري هم قادر نشد در جلو قدرتهاى تازه به دوران رسيده ونو دولتان تازه پيدا شدهء ملوك الطوايف ايستادگى كند ، زيرا ايشان به كاخهاى خلافتي ريخته ، همهء ذخاير نفيس ، اعمّ از كتابها ويا نفايس ديگر را چپاول كرده ، به بهاى ناچيز وثمن بخس به فروش رساندند وبدين ترتيب اندكى از آن كتابها واسناد علمي ، بتدريج ، به دست سران قبايل وبرخى از ملوك طوايف افتاد ؛ امّا ديگر براي كار علمي وتحقيقى بسيار دير شده بود ؛ زيرا در داخل ، پيوسته آشوبها رو به افزايش بودند وملوك الطوايف بأهم در جنگ واز طرف ديگر ، مرزها نيز در خطر تهاجم روزافزون اسپانياييها ومسيحيان شمالي قرار مىگرفت واين وضع ، به كسى فرصت هيچ‌گونه فعّاليت فرهنگى وپيشرفت اجتماعي را نمىداد وبر اين أساس قاضى صاعد ، تاريخ سقوط كامل فرهنگ وتمدّن اسلامى اندلس را نيز در زمان خود ، بسيار نزديك پيش‌بينى مىكند . قاضى صاعد در زمينهء تاريخ عمومى وسياسي قوم يهود ، جز آوارگى بزرگ ايشان از شام به دست تيتوش ، شاه رومى ، ونيز اخراجشان از جزيرة العرب به دستور عمر بن خطّاب ، اطلاع قابل توجّهى ارائه نداده است . 4 . دين‌شناسى وتاريخ أديان / علم ملل ونحل موضوع فرعى ديگرى كه در كتاب التعريف بطبقات الأمم به چشم مىخورد ،